درطول چندسال اخیرشایعه سازی وافتراءبرای عده ای به عنوان کارروزمره شان تلقی گردیده است وباانگیزه های متفاوت به هرشخصیتی حمله می کنند وبه قول معروف یک کلاغ چند کلاغ می نمایند.برهمین اساس مقاله ای تحت عنوان شایعه سازی برای علاقه مندان تدوین نمودم امیدوارم تاگامی باشد درجهت آگاهی هرچه بیشترباانگیزه های شایعه پراکنی وراههای مبارزه باآن.

شایعه سازی ودروغ پردازی به مطلب وگفتاری گفته می شودکه برای آن اساس ،مبنایی وتاکیدی برصحت یاعدم صحت آن وجودنداشته باشد.این آفت اخلاقی واجتماعی سلاحی برنده است که درطول تاریخ ازسوی  کسانی اعمال گردیده که می خواستند ازآب گل آلودماهی بگیرندوبخاطرعدم رشد وآگاهی لازم گاه به عنوان یک واقیعت درذهن افرادجامعه موثرواقع میشدوجای می افتاد.

درذیل اشاره کوتاهی به نمونه ای ازشایعه سازی درمورد حضرت علی میکنم تا پیشگفتاری باشد برای ادامه مطلب:

علی (ع)عبادت کننده ترین،نمازگذارترین وروزه دارترین مردم بود،دیگران نمازشب وذکر مناجات راازاو می آموختند،پیامبردرباره اومیفرمود:اولین کسیکه بامن نمازگزارد علی(ع)بود.

نتایج تبلیغات زهراگین وهتاکیهای خانمانسوزعلیه مقام والای آنحضرت،که بوسیله هفتادهزارمنبروخطیب اعمال میگردیدکاراغفال واستحماررابجایی رساند،که وقتی آن بزرگوار،درمحراب مسجدکوفه بهنگام ادای نمازصبح بفوزعظیم شهادت نائل گردیدآنطورکه مشهوراست،مردم شام ازیکدیگرسوال میکردند:علی درمسجدچه میکرده ؟!مگرعلی به مسجدهم میرفته است.

آری کارشایعه سازی زهرآلودودرناک عده ای گاهی چنان موثر میافتاد که ابرمردی چون علی (ع)رازیرسوال قرارمی داد.

البته گرچه کاربردچنین سلاحهایی ممکن است برای مدتی موثر واقع شودامامرورزمان وتحولات روزگاردرپرتورشدوآگاهیهای جامعه،مشت چنین افرادی رابازخواهدنمود،کوس رسوایی آنانرا خواهد نواخت چنانچه تجارب زندگی این واقعیت رابه اثبات رسانده است.

خداونددرقرآن مجیدازشایعه بنام ارجاف یعنی دروغ پراکنی جهت نگرانی مردم ومرجفون یعنی شایعه سازان نام میبرد واین عمل رابشدت محکوم می کند.

ازجمله انگیزه های جنگ روانی شایعات به عوامل ذیل اشاره نمود که به صورت مختصربه آن می پردازیم:

1-ارضاءکینه ونفرت:خشم وکینه توزی یکی ازانگیزه های موثرشایعه سازی است.گاه پیش میآید که بین دویاچندنفراصطکاک شدیدروانی ویالفظی بوجود می آید.به حق یاناحق یکی ازدوطرف دعوی ازطرف دیگرعصبانی وخشمگین می شود واگرایمان به یاریشان نشتابد وتقوی ویاوجدان مانع نگردد،حس انتقام جویی وادارش می سازد تا باحربه کاری جنگ روانی شایعه،جونامساعدی برعلیه شخص ویااشخاص مورد نظربوجودآورد.

2-استهزاءوخنده:یکی دیگر ازانگیزه های شایعه پراکنی استهزاء وکوچک شمردن شخصیت های برجسته می باشد.

3-سوءظن وبدگمانی: پیداکردن عقیده نادرست به شخصیتی بدون علم ویقین،وفقط به اتکای حدس وگمان باعث میشود کوچکترین تهمت وافترارانسبت به شخص دیگربدون تامل بپذیرد ودررواج شایعه بیفزاید 4-انگیزه حسادت5-شایعه پراکنی برای جلب توجه

وامابطورکلی شایعات دارای ابعادگوناگونی است.گاه مسئله دربعداقتصادی منتشرمیشودگاه نظامی وگاه سیاسی و...

درادوارگوناگون شایعات سیاسی برعلیه اشخاص وسازمان ها وجود داشته است بدترین انگ ،وابسته نشان دادن فلان شخص به کشورهای بیگانه ومارک ضدولایت بوده است.برای نمونه قبل ازانقلاب شاه وایادیش اینچنین شایعه پراکندند که امام خمینی یک سیدوشاعرهندی است که با بیگانگان درارتباط است .

امروزه هم رایج ترین کارشایعه پراکنی وافتراءزدن مارک وابسته به امریکا است .گاه بامونتاژتصاویراینگونه دراذهان شبهه می اندازند که فلان کس ،بااسرائیل ویاکشورهای بیگانه درلرتباط است ویا با نامحرم دست داده است.دربعداقتصادی شایعه پراکنی می کنندکه فلانی سرمایه داراست ویافلانی اختلاس نموده است.

گاه شایعه پراکنان برای کوبیدن شخصیت انسان،ازبعد اعتقادی سود جسته ووی رابی دین منتسب مینمایند وگاه جوشایعه به اندازه ای قوی میگردد که از انسان تصویری180درجه چرخش بدست می دهد.چنانچه دربالا درموردحضرت علی اشاره شد.

واما چگونه می توان با شایعات مقابله ومبارزه کردوجلوی انتشار آنهاراگرفت درذیل اشاره تیترواری می نمایم چراکه این راهها خیلی بدیهی میباشند وفقط بستگی به خواستن فرد دارد که چگونه باشایعات برخورد نماید:

1-تحقیق وبررسی اخباروگزارشات2-کنترل زبان3-اجتناب ازبدبینی 4-عدم معاشرت با شایعه پراکنان5-رجوع به مطلعان وآگاهان6-افشاورسوانمودن شایعه پراکنان7-اجرای حدودالهی

راههای پیشگیری شایعات:1-بالابردن سطح آگاهی مردم2-برطرف کردن نقاط ضعف3- تبلیغات صحیح